Swyddfa Gofnodion Sir Ddinbych yn cynnal arddangosfa dirgelwch llofruddiaeth.

Ar Fehefin 29, 2010 fe fydd yn gan mlynedd a hanner ers un o’r troseddau mwyaf drwg-enwog yn Lloegr yn oes Fictoria, fel y’i disgrifir yn  llyfr llwyddiannus 2008 The Suspicions of Mr Whicher gan Kate Summerscale.

 
Mae’r llyfr yn manylu ar yr ymchwiliad i lofruddiaeth plentyn ieuengaf Samuel Saville Kent, archwiliwr ffatri, a’i wraig Mary, yn Road Hill House, Road, ar ffin Gwlad yr Haf/Swydd Wiltshire.

  
Mae Swyddfa Gofnodion Sir Ddinbych wedi llunio arddangosfa fechan i goffau’r pen-blwydd ac i amlygu cysylltiad Sir Ddinbych â theulu Kent yn dilyn y drosedd.

Roedd llofruddiaeth  Francis Saville Kent, a oedd yn bedair oed, ac a gafodd ei gipio o’i got yng nghanol y nos, yn sioc ac yn warth i’r gymdeithas Fictoraidd, ac fe achosodd gyffro mawr.  Roedd llawer o enwogion, yn cynnwys Charles Dickens a Wilkie Collins, wedi eu cyfareddu gan y drosedd a’i chanlyniad, a bu hynny’n help i ysbrydoli dechreuad  ‘genre’ dirgelwch llofruddiaeth.

Roedd y ffaith fod y dioddefwr yn aelod o deulu parchus dosbarth canol a’i fod wedi ei ddwyn o’r tu mewn i’w gartref cyfoethog a hwnnw wedi ei gloi’n ddiogel, yn golygu fod y llofrudd, yn fwy na thebyg, yn aelod o’r aelwyd honno.

Ymhen hir a hwyr fe gyfaddefodd Constance, un o’r merched a oedd yn ei harddegau, i’r drosedd a chafodd ei dedfrydu i ugain mlynedd mewn carchar. Ond cafodd y teulu eu gorfodi i symud oherwydd y gwarth ac fe gafodd Samuel Saville Kent gynnig swydd archwilydd ffatri yn Llangollen.  Yn wreiddiol roedd y teulu’n byw yn Nhretŵr, y tu allan i’r dref, ac yna wedi i Mrs Kent farw yn 1866, fe symudodd Samuel a’i blant i Rydycilgwyn Isa, Rhewl, rhwng Rhuthun a Dinbych lle bu’n byw tan ei farwolaeth yn 1872.  Mae Samuel a Mary Kent eu dau wedi eu claddu ym mynwent yr eglwys yn Llangollen.

Am fwy o wybodaeth cysylltwch y Swyddfa Cofnodion ar 01824 708250.

Mae Gwasanaeth Archifdy Sir Ddinbych yn cynnig cyfle i chi gael golwg ar gyfoeth o ddogfennau a chofnodion gogledd ddwyrain Cymru yn Archifdy Rhuthun.  Mae'r archifau, sy'n ganolbwynt ein treftadaeth gofnodedig, yn cael eu casglu, eu cadw a'u cyrchu gan staff cymwynasgar a gwybodus.

Ymunwch â'r miloedd sy'n ymweld â'r Archifdy bob blwyddyn i olrhain eu hachau, hanes eu cartrefi, i ganfod rhagor am eu tref, pentref neu stryd yn y gorffennol, neu ddefnyddio'r miloedd lawer o gofnodion at ddibenion swyddogol neu gyfreithiol.

Yn Archifdy'r Sir yn Rhuthun rydym ni yn:

• eich cynorthwyo i gael gwybodaeth yn uniongyrchol o'r dogfennau yn ein gofal, sy'n dyddio o'r ddeuddegfed ganrif i'r presennol
• cyflawni gwaith ymchwil ar eich rhan am ffi, os y  dymunwch
• casglu cofnodion yn ymwneud â Sir Ddinbych gan awdurdodau lleol, plwyfi, capeli, teuluoedd, unigolion, busnesau a sefydliadau o bob math er defnydd a budd cenedlaethau o ymchwilwyr y dyfodol, yn ol ein polisi casglu (gweler y cyswllt 'Polisiau' ar y chwith.
• casglu a chopïo cofnodion ffotograffig
• diogelu'r dreftadaeth hon drwy gadwraeth ofalus yr archifau a'u storio mewn ystafelloedd diogel pwrpasol, yn ôl ein polisi cadwraeth (gweler y cyswllt 'Polisiau' ar y chwith).
• cynorthwyo ein defnyddwyr i chwilio drwy'r cofnodion (fel papurau newydd, ffurflenni cyfrifriad a chofestri plwyf) drwy gyfrwng microffilm neu gyfrifiaduron
• paratoi arddangosfeydd am archifau
• cyflwyno sgyrsiau/cyflwyniadau i gymdeithasau a sefydliadau

Nod Archifdy Sir Ddinbych yw cadw cofnod ddogfennol mor gyflawn â phosibl o hanes y Sir. Gall y cyhoedd gynorthwyo drwy hysbysu Archifydd y Sir am unrhyw ddeunydd o ddiddordeb hanesyddol, yn enwedig unrhyw ddeunydd a allai fod mewn perygl.