Premiwm treth y cyngor ar gartrefi gwag hirdymor ac ail gartrefi

Mae Llywodraeth Cymru wedi creu deddfwriaeth sy’n rhoi pŵer i Awdurdodau Lleol yng Nghymru godi premiwm treth y gyngor ar eiddo gwag hirdymor ac ail gartrefi. 

Rhoddwyd pwerau i’r Cynghorau yng Nghymru i godi hyd at 300% ychwanegol o Dreth y Cyngor ar berchnogion cartrefi sydd â chartrefi gwag hirdymor ac ail gartrefi.

Diben premiwm treth y cyngor yw:

• annog perchnogion tai i beidio â gadael eu heiddo yn wag
• cynyddu'r cyflenwad o dai fforddiadwy
• bod o fudd i’r gymuned a’r economi leol

Newidiadau

Yng nghyfarfod y Cyngor Llawn ar 8 Gorffennaf 2025, adolygodd aelodau etholedig Cyngor Sir Dinbych bolisi codi tâl premiwm ar Dreth y Cyngor a chytuno, o 1 Ebrill 2026:

• Y cedwir cyfradd bresennol y premiwm, sef 150%, ar ail gartrefi ac eiddo gwag hirdymor sydd wedi bod yn wag ers llai na phum mlynedd; ac
• Codir 25% ychwanegol yn flynyddol (hyd at 300%) ar bob cartref gwag hirdymor sydd wedi bod yn wag am gyfnod parhaus o 5 mlynedd neu fwy.  Golyga hyn:
  • Ym mis Ebrill 2026, premiwm Treth y Cyngor 225% (Treth y Cyngor yn gyfan gwbl 325%)
  • Ym mis Ebrill 2027, premiwm Treth y Cyngor 250% (Treth y Cyngor yn gyfan gwbl 350%)
  • Ym mis Ebrill 2028, premiwm Treth y Cyngor 275% (Treth y Cyngor yn gyfan gwbl 375%)
  • Ym mis Ebrill 2029, premiwm Treth y Cyngor 300% (Treth y Cyngor yn gyfan gwbl 400%); a
• Cyflwynir dau gategori newydd o ryddhad premiwm o dan Adran 13A o'r Polisi Rhyddhad Dewisol, i gefnogi perchnogion newydd rhai eiddo gwag hirdymor i wneud adnewyddiadau cyffredinol a mawr.  Cyhoeddir rhagor o fanylion am y categorïau rhyddhad newydd hyn a'r broses ymgeisio dros y misoedd nesaf.

Rydym wedi cysylltu â pherchnogion tai a allai gael eu heffeithio gan y newidiadau hyn.

Newidiadau blaenorol

Dewiswch un o'r blynyddoedd canlynol i weld y newidiadau a ddigwyddodd yn ystod y flwyddyn honno:

Eiddo Gwag Hirdymor

Mae eiddo gwag hirdymor yn eiddo domestig wedi’i ddylunio ar gyfer byw ynddo (hunangynhwysol) sy’n parhau’n wag a heb ei ddodrefnu i raddau helaeth am gyfnod parhaus o 12 mis neu fwy.

Ail Gartrefi

Ail gartref yw eiddo domestig wedi’i ddylunio ar gyfer byw ynddo (hunangynhwysol), wedi’i ddodrefnu i raddau helaeth ac nad yw’n unig neu brif breswylfa unigolyn.

Refeniw wedi’i godi o Bremiwm Treth y Cyngor

Byddwn yn defnyddio refeniw o Bremiwm Treth y Cyngor i gefnogi’r gwaith o atal digartrefedd, trechu tlodi, a phrosiectau i sicrhau fod ein cymunedau yn gynaliadwy.

Nid oes raid neilltuo symiau sy’n cael eu codi o’r Premiwm Treth y Cyngor ond mae’r refeniw ychwanegol ar gael ac yn cael ei ddefnyddio i gefnogi diben y polisi i:

• atal digartrefedd
• cynyddu cartrefi fforddiadwy ac ail-ddefnyddio eiddo sydd wedi bod yn wag yn hirdymor
• gweithio i sicrhau fod cymunedau’n gynaliadwy

Dydi gwario ddim yn gyfyngedig i dai, ond i dimau sydd, er enghraifft, yn cefnogi ymyrraeth gynnar, a chefnogi teuluoedd diamddiffyn.

Eithriadau

Ni fyddai premiwm treth y cyngor yn cael ei godi o dan yr eithriadau canlynol:

• Dosbarth 1: eiddo sy’n cael ei farchnata i’w werthu - mae cyfyngiad amser o 12 mis ar yr eithriad hwn.
• Dosbarth 2: eiddo sy’n cael ei farchnata i’w osod - mae cyfyngiad amser o 12 mis ar yr eithriad hwn.
• Dosbarth 3: anecs sy'n rhan o, neu sy’n cael ei drin fel rhan o’r prif eiddo
• Dosbarth 4: eiddo a fyddai'n unig gartref neu'n brif gartref i rywun pe na baent yn preswylio yn llety’r lluoedd arfog
• Dosbarth 5 (yn berthnasol i ail gartrefi yn unig): lleiniau carafanau ac angorfeydd cychod a feddiannir
• Dosbarth 6 (yn berthnasol i ail gartrefi yn unig): eiddo ble mae amod cynllunio naill ai:
  • yn cyfyngu’r annedd rhag cael ei ddefnyddio am gyfnod parhaus o hyd at o leiaf 28 diwrnod mewn unrhyw gyfnod o 12 mis
  • yn nodi y gellir defnyddio’r annedd fel llety gwyliau yn unig
  • yn atal ei ddefnyddio’n brif neu unig breswylfa unigolyn
• Dosbarth 7 (yn berthnasol i ail gartrefi yn unig): anheddau sy’n gysylltiedig â swyddi

Ymgeisio am eithriad

Os ydych yn meddwl bod eich eiddo yn disgyn o dan unrhyw un o’r dosbarthiadau eithriadau, cysylltwch â ni. Bydd yn rhaid i chi ddarparu tystiolaeth, megis un o’r canlynol

• cytundeb neu gontract gwerthwr tai a’r ddolen uniongyrchol i wefan yr asiant yn dangos bod eich eiddo yn cael ei hysbysebu i’w werthu neu ei osod
• slip cyflog yn dangos Cyfraniad yn Lle Treth y Cyngor ar gyfer personél y Lluoedd Arfog
• cyfeirnod cynllunio ar gyfer anecsau neu eiddo gyda chyfyngiadau cynllunio
• contract cyflogaeth ar gyfer anheddau cysylltiedig â swydd

Eithriad Dosbarth C

Mae eithriad Dosbarth C treth y cyngor ar gael am 6 mis ar eiddo sydd wedi’i ddodrefnu’n sylweddol ac sy’n wag . 

Gweler gwybodaeth am ostyngiadau ac eithriadau.

Mwy o wybodaeth

Os hoffech ddod ag eiddo gwag yn ôl i ddefnydd llawn amser, efallai y bydd gennych hawl i gael help gan y canlynol:

• Cymorth Cartrefi Gwag
• Troi tai'n gartrefi
• Cynllun Lesio Cymru